Feiten
- Met de James Webb-ruimtetelescoop zijn meer dan duizend piepkleine rode stippen waargenomen in het vroege heelal.
- Nieuw onderzoek identificeert deze mysterieuze 'little red dots' als 'zwartegatsterren': objecten met een centraal zwart gat omhuld door een dichte gasmantel.
- Een voorbeeld is de zwartegatster MoM-BH*-1 met een centraal zwart gat van circa 100.000 zonsmassa's op roodverschuiving z=7.7569, slechts 660 miljoen jaar na de oerknal.
- Een ander object, 'The Cliff', vertoont een abrupt spectrum met een diep 'ravijn' dat niet verklaarbaar is met bestaande modellen.
- Het object lijkt op een enorme ster ter grootte van ons zonnestelsel maar straalt honderd miljard keer meer energie uit dan een gewone ster, afkomstig van accretie op het zwarte gat.
- De energie komt niet van kernfusie maar van het zwarte gat zelf, bevestigd door de Balmer-break en brede Hβ-lijn.
- Eerdere theorieën over compacte sterrenstelsels of actieve kernen stroken niet met de waarnemingen.
- De ontdekking verklaart de LRDs als mogelijke voorstadium van superzware zwarte gaten en wijst op een nieuwe klasse kosmische objecten.
- Zwartegatsterren zijn mogelijk een normaal fenomeen bij de groei van superzware zwarte gaten.
- Het onderzoek is gepubliceerd in Astronomy & Astrophysics door Anna de Graaff (Max Planck Institute); Peter Jonker (Radboud) noemt het gedegen werk dat verrassend goed past.
- Een gerelateerde publicatie verscheen op 7 april 2026 in Nature.
Analyses & meningen
"Astronomen ontdekten met de James Webb Space Telescope een gloednieuw type object: de 'zwart gat-ster' MoM-BH*-1 in het vroege heelal."
"De energie komt niet van kernfusie maar van het accreterende zwarte gat, omgeven door een dichte waterstofgaswolk."
Geen meningen
"Ontdekt tijdens Mirage or Miracle (MoM)-programma met James Webb-ruimtetelescoop."
"Straalt extreem rood licht uit maar vrijwel geen UV of blauw licht ('The Cliff' met scherpe spectrumovergang)."
Geen meningen
"De ontdekking verklaart mogelijk de mysterieuze 'little red dots' op JWST-beelden van het vroege heelal."
"Vergelijkbare objecten verschijnen op vrijwel elke afbeelding van het vroege heelal, wat wijst op een mogelijke nieuwe klasse kosmische objecten."
Geen meningen
"Object straalt 100 miljard keer meer energie uit dan een gewone ster en is ter grootte van ons zonnestelsel."
"Verklaart mysterieuze kleine rode stippen in vroege heelal, zichtbaar ~660 miljoen jaar na Big Bang in sterrenbeeld Cetus."
Geen meningen
"James Webb-ruimtetelescoop observeerde meer dan duizend piepkleine rode stippen in het vroege heelal."
"Peter Jonker (Radboud): gedegen werk, scenario past verrassend goed."
Geen meningen
"Zwart gat van ~100.000 zonsmassa's in object MoM-BH*-1, ontdekt op roodverschuiving z=7.7569 (660 miljoen jaar na Big Bang)."
"Ontdekt tijdens Mirage or Miracle (MoM) survey met JWST NIRSpec, gepubliceerd in Nature (7 april 2026)."
Geen meningen
